Sepsis / septik şok
Erken tanı · 1 saatte antibiyotik · hedefe yönelik resüsitasyon
Tanım & arka plan
Enfeksiyona disregüle konak yanıtının yol açtığı hayatı tehdit eden organ disfonksiyonu (Sepsis-3). Septik şok = sıvıya yanıtsız hipotansiyon (vazopresör + laktat ≥2). Mortalitenin belirleyicisi erken tanı, zamanında antibiyotik ve kaynak kontrolüdür.
Kırmızı bayraklar
- Sıvıya yanıtsız hipotansiyon (MAP <65) veya vazopresör ihtiyacı → septik şok
- Laktat ≥2 (özellikle ≥4) mmol/L → doku hipoperfüzyonu
- Bilinç değişikliği, benekli cilt, uzamış kapiller dolum
- Yeni organ disfonksiyonu (oligüri, kreatinin ↑, bilirubin ↑, trombositopeni)
- İmmünsupresyon/aspleni/nötropeni → atipik, hızlı seyir; TR’de KKKA/bruselloz/leptospiroz maskeli sepsis
Klinik & öykü
- Enfeksiyon odağı arayışı (akciğer, idrar, batın, deri, MSS, kateter)
- Ateş veya hipotermi; taşikardi, takipne, konfüzyon
- Komorbidite, immünsupresyon, yakın cerrahi/girişim
- TR epidemiyolojisi: endemik mimik enfeksiyonları atlama
Tetkik & order
- Başvuruda serum laktat; yüksekse resüsitasyonu yönlendirmek için tekrarla
- Antibiyotik öncesi 2 set kan kültürü — ama erişim zorsa antibiyotiği geciktirme
- Geniş spektrum antibiyotik: septik şokta 1 saat içinde; şoksuz sepsiste değerlendirmeden sonra 3 saat içinde
- Hipoperfüzyon/şokta 3 saatte 30 mL/kg dengeli kristaloid; ilk vazopresör norepinefrin (MAP ≥65)
İlgili skorlar
Disposition
Yatış / izlem
Septik şok, vazopresör ihtiyacı, laktat ≥4, solunum yetmezliği veya artan organ disfonksiyonu → yoğun bakım; kontrollü sepsis → servis/ara bakım.
Taburcu
Akut sepsiste taburcu uygun değildir; hafif lokalize enfeksiyon + organ disfonksiyonu yok ise ayrı değerlendirilir.
Sevk
Kaynak kontrolü (apse/kolanjit/obstrükte piyelonefrit → cerrahi/IR) için acil sevk.
Tuzaklar & inciler
- qSOFA prognostik bir araçtır, tarama değil; normal qSOFA sepsisi dışlamaz (SSC 2021 tek başına tarama için ÖNERMEZ).
- 30 mL/kg başlangıç noktasıdır; KKY/SDBY’de dinamik değerlendir, aşırı resüsitasyondan kaçın.
- Laktat non-perfüzyon nedenleriyle de yükselir (β-agonist, nöbet, karaciğer yetmezliği) — bağlamla yorumla.
Kılavuz kaynağı
- Surviving Sepsis Campaign Kılavuzu (2021)
- Sepsis-3 Tanımları (JAMA) (2016)
Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.