Halsizlik

Önce dışlanması gerekenler

• Hipoglisemi

  • Halsizlikle gelen HER hastada kan şekeri erken ölçülür: hipoglisemi halsizliği, konfüzyonu ve inmeyi taklit eder ve tek ölçümle tanınır.
  • Diyabetli hastada eşik 70 mg/dL altıdır.
  • SÜLFONİLÜRE (glimepirid, gliklazid, glibenklamid) KULLANAN HASTA AYRIDIR: ilaç etkisi saatler sürer, şeker verildikten sonra düşme TEKRARLAYABİLİR — tek düzelme taburculuk gerekçesi değildir.
  • Şeker verildikten sonra kan şekeri TEKRAR ölçülmeden izlem sonlandırılmaz.

  Kaynak: TEMD — Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (17. Baskı) 2026 · §12.4.1 TANI VE KLİNİK BULGULAR, s. 192

• Akut hiperkalemi

  • HİPERKALEMİDE SEMPTOM ÖZGÜL DEĞİLDİR: hastaların bir bölümü ASEMPTOMATİKTİR, semptomlar çoğu kez akut hastalığın gölgesinde kalır.
  • Ağır olgularda kas güçsüzlüğü ve karıncalanma çıkar ve GEVŞEK FELCE ilerleyebilir; EKSTREMİTE GÜÇSÜZLÜĞÜ KÖTÜ BİR İŞARETTİR.
  • BANTLAR: hafif 5,5-5,9 · orta 6,0-6,4 · ağır 6,5 ve üzeri mmol/L.
  • K⁺ 6,0 ve üzerindeki her yatan hastada ACİL 12 derivasyonlu EKG istenir; toksik değişiklikler (geniş QRS, bradikardi, sinüs dalgası) kardiyak arresti önceleyebilir.
  • KALSİYUM POTASYUMU DÜŞÜRMEZ, KALBİ KORUR — kaydırma (insülin-glukoz, salbutamol) ve uzaklaştırma satırları ayrıca uygulanır.
  • Riskli hasta: akut böbrek hasarı, diyaliz hastası, evre 4-5 kronik böbrek hastalığı, kalp yetmezliği, diyabet, karaciğer hastalığı ve Addison hastalığı.
  • Psödohiperkalemi kuşkusunda örnek TEKRARLANIR.

  Kaynak: UK Kidney Association Clinical Practice Guideline — Treatment of Acute Hyperkalaemia in Adults (Final version October 2023) · UKKA 2023 — Guideline 14.1 — Hyperkalaemia: ECG (izlem eşiği: Guideline 14.2)

• Adrenal kriz

  • ADRENAL KRİZ KLİNİK TANIDIR VE TEDAVİ TANI TESTİNİ BEKLEMEZ.
  • Hüküm üç yönden aynıdır: bilinen adrenal yetmezliği OLMAYAN hastada bile tedavi geciktirilmez, laboratuvar ve görüntüleme tedaviyi bekletemez, tanı sonradan çürüse bile tedaviyi başlatmış olmak doğrudur (kısa süreli parenteral glukokortikoidin zararı yoktur).
  • MASANIN BU DALA BAĞLANMA GEREKÇESİ TANIMLI ÖLÇÜTTÜR: hipotansiyon/hipovolemik şok + şunlardan en az biri — bulantı-kusma, ŞİDDETLİ HALSİZLİK, ateş, bilinç bozukluğu.
  • STEROİDİN TÜRÜ, YOLU VE DOZU FARK ETMEZ: inhaler ve krem de sayılır.
  • SIVI VE İNOTROPA YANITSIZ ŞOK bu tanının imzasıdır.
  • Hiponatremi ve hiperkalemi DESTEKLEYİCİDİR, tanı için ŞART DEĞİLDİR — beklenmez.

  Kaynak: Guidance for the prevention and emergency management of adult patients with adrenal insufficiency (Society for Endocrinology + Royal College of Physicians — NHS Steroid Emergency Card çalışma grubu) 2020 · Clin Med (Lond) 2020;20(4):371–378 — Key points listesi

• Sepsis / septik şok

  • Yaşlıda sepsis ateşle değil HALSİZLİK ve konfüzyonla gelebilir; ilk soru "hangi enfeksiyon" değil "organ işlevi bozuldu mu"dur.
  • Sepsis ÖLÇÜT tanısıdır ve puanla konmaz; qSOFA tek başına tarama aracı olarak KULLANILMAZ.
  • Odak bulunamaması sepsisi dışlamaz — odaksız sepsis gerçektir.
  • Zaman-kritik sıra: kültür ANTİBİYOTİKTEN ÖNCE alınır, ancak alım antibiyotiği 45 dakikadan fazla geciktiriyorsa BEKLENMEZ.

  Kaynak: Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021 · §Introduction

• Semptomatik hiponatremi

  • BU DALIN TEHLİKESİ İKİ YÖNLÜDÜR: hiponatremiyi kaçırmak da, ÇOK HIZLI DÜZELTMEK de kalıcı beyin hasarı yapar (ozmotik demiyelinizasyon).
  • İKİ AYRI ŞEMA VARDIR VE KARIŞTIRILMAZ: AĞIR semptomda 150 mL %3 hipertonik salin 20 dakikada, 20. dakikada sodyum kontrolü ve ikinci bolus, EN ÇOK İKİ TEKRAR ya da 5 mmol/L artışa kadar; ORTA semptomda TEK 150 mL bolus ve hedef 24 SAATTE 5 mmol/L.
  • TAVAN HER İKİSİNDE DE AYNI: ilk 24 saatte en çok 10 mmol/L, sonraki her 24 saatte en çok 8 mmol/L, sodyum 130 mmol/L'ye ulaşınca DUR.
  • Tavan SEMPTOMSUZ hastada da geçerlidir.
  • AKUT/KRONİK AYRIMI: 48 saatten kısa süredir var olduğu BELGELENMİŞSE akut, en az 48 saattir belgelenmişse kronik; SINIFLANDIRILAMIYORSA KRONİK kabul edilir — acilde varsayılan budur ve tavanı sıkı tutmak demektir.
  • Ağır semptom varsa akut/kronik ayrımı BEKLENMEDEN ilk bolus verilir.
  • TAVAN AŞILDIYSA "seyret" YOKTUR: sodyumu GERİ DÜŞÜRMEK için uzman görüşü alınır.
  • %3 salinin mL/saat SÜREKLİ İNFÜZYON HIZI tanımlı DEĞİLDİR ve TR preparat/konsantrasyon bilgisi de YOKTUR.

  Kaynak: Clinical practice guideline on diagnosis and treatment of hyponatraemia (ESICM + ESE + ERA-EDTA / European Renal Best Practice) 2014 · Nephrol Dial Transplant 2014;29(Suppl 2):ii1–ii39 — Öneri 7.1.2.4

• Akut koroner sendrom / MI

  • HALSİZLİK BİR ANJİNA EŞDEĞERİDİR — ve bu bir benzetme değildir: göğüs, omuz, kol, boyun, sırt, üst karın ya da çenedeki ağrı-baskı-sıkışmanın yanında NEFES DARLIĞI VE YORGUNLUK da anjina eşdeğeri sayılır.
  • 75 YAŞ ÜSTÜNDE nefes darlığı, senkop, akut deliryum ya da AÇIKLANAMAYAN DÜŞME varsa AKS düşünülür (güçlü öneri).
  • KART BU DALI "ATİPİK" DİYE ADLANDIRMAZ: bu terimin kullanılmaması önerilir — "atipik" nitelemesi tabloyu iyi huylu sandırır.
  • Kadınlarda bulantı, yorgunluk ve nefes darlığı erkeklerden daha sık eşlik eder; buna rağmen AKS tanısı alan kadınlarda BASKIN semptom yine göğüs ağrısıdır.
  • YAŞLIDA TEK YÜKSEK TROPONİN "AKS" DEMEK DEĞİLDİR: özgüllük düşer, yüksek değer sıklıkla AKS dışı nedenlere bağlıdır.
  • Bu masada eylem EKG + DEVİRDİR; karar göğüs ağrısı masasında verilir.
  • Halsizlikle gelen yaşlıya RUTİN EKG-troponin için sayısal bir tarama eşiği tanımlı DEĞİLDİR — karar hekimindir.

  Kaynak: ACC/AHA/ACEP/NAEMSP/SCAI 2025 · §3.1.1 Recommendations for Prehospital Assessment, Öneri 1

• Gizli gastrointestinal kanama şüphesi (GİS kanama masasına devir)

  • Yavaş ve gizli kanamada hasta kanama değil HALSİZLİK ve nefes darlığı tarif eder; dışkı rengi normal görünebilir ve hasta siyah dışkıyı fark etmemiş olabilir — bu yüzden AÇIKÇA sorulur.
  • İLK HEMOGLOBİN YANILTIR: akut kanamada hemoglobin düşüşü saatler alır, normal değer kanamayı dışlamaz; kronik kanamada ise gerçek düzeyi gösterir.
  • Bu masada eylem TANIMAK, damar yolu açmak, hemoglobin ve kan grubu istemek ve GİS KANAMA masasına devretmektir.
  • SIRA: erken endoskopi HEMODİNAMİK RESÜSİTASYONUN ARDINDAN yapılır.
  Ayrıntı

  Zamanlama tanımları başvuru anına göredir: acil ≤12 saat, ERKEN ≤24 saat, gecikmiş >24 saat; ERKEN endoskopi önerilir.

  Kaynak: ESGE Guideline — Diagnosis and management of nonvariceal upper gastrointestinal hemorrhage: update 2021 · Table 1 — Endoscopic management, Timing of upper GI endoscopy

Sık nedenler

• Ağır anemi

  • Anemi halsizliğin GÖZDEN KAÇAN nedenidir: hasta "gücüm yok" der, kalp ve akciğer muayenesi normaldir.
  • EŞİK KARARI HEMODİNAMİK OLARAK STABİL hastaya konuşur: stabil yatan erişkinde transfüzyon hemoglobin 7 g/dL'nin ALTINA indiğinde düşünülür.
  • ÜÇ GRUPTA KISITLAYICI EŞİK GEÇERLİ DEĞİLDİR: majör kanama · akut koroner sendrom · kronik anemi için düzenli transfüzyon alanlar.
  • AKS'ta eşik 80 g/L, hedef 80-100 g/L.
  • Önceden var olan kardiyovasküler hastalıkta ve ortopedik cerrahide 8 g/dL, kardiyak cerrahide 7,5 g/dL eşiği seçilebilir.
  • AKTİF KANAMASI OLMAYAN erişkinde TEK ÜNİTE verilir ve her üniteden sonra hasta yeniden değerlendirilip hemoglobin bakılır.
  • "HALSİZLİK TEK BAŞINA TRANSFÜZYON ENDİKASYONUDUR" diye bir öneri YOKTUR.
  • BİRİM: eşikler g/dL ya da g/litre olarak yazılır (7 g/dL = 70 g/L); kartta tek birim kullanılır.
  • Asıl tedavi anemiyi yapan NEDENİN bulunmasıdır.

  Kaynak: AABB — Red Blood Cell Transfusion: 2023 AABB International Guidelines (kurumun özet belgesi) · Updates in Red Blood Cell Transfusion Thresholds — Recommendations for Adults, Recommendation 1

• Demir eksikliği anemisi (aşırı adet kanaması)

  • Menopoz öncesi kadında demir eksikliği anemisinin en sık nedeni adet kanamasıdır; başka bir işaret yoksa bu kadınlarda sindirim sistemi araştırması genellikle gerekmez.
  • Erkekte ve menopoz sonrası kadında neden çoğu kez sindirim sisteminden süregen kan kaybıdır — bu dal onların dalı değildir.
  • Doğrulama ferritinle yapılır.
  • TEDAVİ: günde 1 tablet ağızdan demir (ferröz sülfat, fumarat ya da glukonat); tolere edilemezse gün aşırı 1 tablet.
  • İlk 4 hafta içinde hemoglobin yanıtı izlenir; tedavi hemoglobin normale döndükten sonra yaklaşık 3 ay sürdürülür.
  • Siyah dışkı, kan kusma ya da hemodinamik bozulma varsa tablo bu dalın değildir.

  Kaynak: British Society of Gastroenterology guidelines for the management of iron deficiency anaemia in adults 2021 · Gut 2021;70:2030–2051 · PMC8515119 — Introduction

Diğer yakınmalar

Kaynaklar

• TEMD — Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (17. Baskı) 2026
• UK Kidney Association Clinical Practice Guideline — Treatment of Acute Hyperkalaemia in Adults (Final version October 2023)
• European Society of Endocrinology and Endocrine Society Joint Clinical Guideline: Diagnosis and Therapy of Glucocorticoid-induced Adrenal Insufficiency 2024
• Guidance for the prevention and emergency management of adult patients with adrenal insufficiency (Society for Endocrinology + Royal College of Physicians — NHS Steroid Emergency Card çalışma grubu) 2020
• Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021
• Clinical practice guideline on diagnosis and treatment of hyponatraemia (ESICM + ESE + ERA-EDTA / European Renal Best Practice) 2014
• ACC/AHA/ACEP/NAEMSP/SCAI 2025
• ESGE Guideline — Diagnosis and management of nonvariceal upper gastrointestinal hemorrhage: update 2021
• AABB — Red Blood Cell Transfusion: 2023 AABB International Guidelines (kurumun özet belgesi)
• British Society of Gastroenterology guidelines for the management of iron deficiency anaemia in adults 2021
• 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension
• BTS Guideline for oxygen use in adults in healthcare and emergency settings 2017
• Tintinalli Acil Tıp (9. baskı, Türkçe) — Bölüm 12 Travma Dışı Şokta Yaklaşım 2021
• Tintinalli Acil Tıp (9. baskı, Türkçe) — Bölüm 110 Pediatrik Travma 2021
• Sepsis-3 (Singer, JAMA) 2016
• 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain
• Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarında Tanı ve Tedavi Kılavuzları 2026 — Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derneği Kılavuzu (Türkiye Milli Pediatri Derneği ve Yandal Dernekleri işbirliği)
• NICE guideline NG254 — Suspected sepsis in under 16s: recognition, diagnosis and early management 2025
• NICE guideline NG24 — Blood transfusion (yayın 18 Kasım 2015, son güncelleme 26 Şubat 2026)
• Red Blood Cell Transfusion: 2023 AABB International Guidelines (BİRİNCİL kılavuz metni)
• 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes