Solunum

Pulmoner emboli

Wells/PERC → D-dimer → BTPA · yüksek-riskte tromboliz

Tanım & arka plan

Hayatı tehdit eden, sık atlanan tanı. Yaklaşım ön-test olasılığı (Wells/PERC) → uygun hastada yaş-ayarlı D-dimer → BTPA ile doğrulama ve risk sınıflamasıdır. ESC 2019 tüm normotansif hastada RV değerlendirmesini öne çıkardı.

Kırmızı bayraklar

Hemodinamik instabilite (SKB <90 veya ≥40 mmHg düşüş ≥15 dk, vazopresör, arrest) = yüksek-risk PE
Senkop
Hipoksi / siyanoz
RV gerilim bulgusu, sürekli taşikardi

Klinik & öykü

Plöritik göğüs ağrısı + dispne
Tek taraf bacak şişliği / DVT bulgusu
Risk faktörü: yakın cerrahi, immobilite, malignite, OKS, önceki VTE

Tetkik & order

Wells / PERC ön-test → PERC-negatif & düşük olasılık: D-dimer gereksiz
Yaş-ayarlı D-dimer (>50 yaş: yaş × 10 µg/L eşiği); BTPA doğrulayıcı
sPESI 0 = düşük-risk
ESC 2019: TÜM normotansif hastada RV fonksiyonu (EKO/BT) VE troponin değerlendir (2014’te yalnız PESI III–IV)

İlgili skorlar

Wells — PE PERC sPESI

Disposition

Yatış / izlem

Orta / yüksek-risk, RV disfonksiyonu veya troponin pozitif → yatış / monitör.

Taburcu

Düşük-risk (sPESI 0, Hestia-negatif, RV gerilimi yok) → ayaktan antikoagülan (seçilmiş).

Sevk

Yüksek-risk → reperfüzyon / ECMO / PKG merkezi.

Tuzaklar & inciler

Sistemik tromboliz = yüksek-risk PE’de Class I; semptom başlangıcından <48 saatte en etkili.
Orta-yüksek risk: antikoagüle et + izle, dekompanse olursa kurtarma trombolizi.
ESC 2019: her normotansif hastada RV değerlendirmesini vurgular.

Kılavuz kaynağı

ESC/ERS Akut Pulmoner Emboli Kılavuzu (2019)
LITFL ECG Library — S1Q3T3 / RV gerilim

Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.

Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.