Solunum
Pulmoner emboli
Wells/PERC → D-dimer → BTPA · yüksek-riskte tromboliz
Tanım & arka plan
Hayatı tehdit eden, sık atlanan tanı. Yaklaşım ön-test olasılığı (Wells/PERC) → uygun hastada yaş-ayarlı D-dimer → BTPA ile doğrulama ve risk sınıflamasıdır. Güncel yaklaşım tüm normotansif hastada RV değerlendirmesini öne çıkarır.
Kırmızı bayraklar
- Hemodinamik instabilite (SKB <90 veya ≥40 mmHg düşüş ≥15 dk, vazopresör, arrest) = yüksek-risk PE
- Senkop
- Hipoksi / siyanoz
- RV gerilim bulgusu, sürekli taşikardi
Klinik & öykü
- Plöritik göğüs ağrısı + dispne
- Tek taraf bacak şişliği / DVT bulgusu
- Risk faktörü: yakın cerrahi, immobilite, malignite, OKS, önceki VTE
Tetkik
- Wells / PERC ön-test → PERC-negatif & düşük olasılık: D-dimer gereksiz
- Yaş-ayarlı D-dimer (>50 yaş: yaş × 10 µg/L eşiği); BTPA doğrulayıcı
- sPESI 0 = düşük-risk
- TÜM normotansif hastada RV fonksiyonu (EKO/BT) VE troponin değerlendir (eskiden yalnız PESI III–IV)
İlgili skorlar
Yatış · taburcu · sevk
Yatış / izlem
Orta / yüksek-risk, RV disfonksiyonu veya troponin pozitif → yatış / monitör.
Taburcu
Düşük-risk (sPESI 0, Hestia-negatif, RV gerilimi yok) → ayaktan antikoagülan (seçilmiş).
Sevk
Yüksek-risk → reperfüzyon / ECMO / PKG merkezi.
Tuzaklar & inciler
- Sistemik tromboliz = yüksek-risk PE’de güçlü öneri; semptom başlangıcından <48 saatte en etkili.
- Orta-yüksek risk: antikoagüle et + izle, dekompanse olursa kurtarma trombolizi.
- Her normotansif hastada RV değerlendirmesi vurgulanır.
Dayanak
İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.
Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.