Zehirlenme

Tanım & arka plan

Tek bir standart yaklaşım yoktur; yaklaşım ABC + glukoz, toksidrom tanıma, hedefe yönelik antidot ve destekleyici bakımdır. Türkiye’de tüm anlamlı maruziyetlerde Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM 114) aranır.

Kırmızı bayraklar

• Bilinç değişikliği → glukoz, naloksan (opioid), tiamin düşün (ABC önce)
• QRS genişlemesi / geniş-kompleks taşikardi → sodyum-kanal blokeri toksisitesi (TCA, Ia/Ic, kokain)
• QTc uzaması → torsades riski (metadon, antipsikotik)
• Toksidrom: sempatomimetik / antikolinerjik / kolinerjik / opioid / sedatif / serotonin sendromu
• Gizli/gecikmeli toksisite: parasetamol, yavaş salınımlı preparat, oral antidiyabetik, antikoagülan

Klinik & öykü

• Madde, miktar, zaman, yol; ko-ingesyon; niyet (kasıtlı/kaza)
• Vital + pupil + cilt (kuru/terli) + barsak sesleri = toksidrom ipuçları
• İlaç/madde listesi, reçeteler, ev/çevre bilgisi
• Daima parasetamol birlikte alımını sorgula

Tetkik

• EKG — QRS süresi, QTc, aVR’de terminal R (Na-kanal blok), AV blok/otomatisite (dijoksin)
• POC glukoz, VKG/AKG, elektrolit + anyon açığı + osmolar açık (toksik alkoller), laktat
• Parasetamol düzeyi (4. saat/sonrası, Rumack-Matthew nomogramı) + salisilat düzeyi

Tedavi / yönetim

• Antidot hazırlığı: naloksan, N-asetilsistein, sodyum bikarbonat (TCA/Na-kanal), glukagon/yüksek-doz insülin (β-bloker/KKB), dijoksin-Fab, atropin/pralidoksim (organofosfat), fomepizol (toksik alkol); erken + hava yolu güvenliyse aktif kömür

Yatış · taburcu · sevk

Tuzaklar & inciler

• TCA/Na-kanal blokeri: hipertonik sodyum bikarbonat (QRS <140 ms’e dek); Ia/Ic, β-bloker, amiodarondan KAÇIN.
• “Normal” tek parasetamol düzeyi yavaş salınım/ko-ingesyonda yanıltır → tekrarla.
• Hastayı/toksidromu tedavi et, sadece düzeyi değil; dekontaminasyon nadiren sonucu değiştirir.

Dayanak

İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.

Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.