Bilinç değişikliği
Kapıdan bu yakınmayla giren hastada, tanıyı koymadan önce dışlaman gerekenler. Her satırda seni o tanıya götüren bulgu ve atacağın ilk adım var.
Hekim için yazıldı; hasta yönlendirmesi değildir.
Geniş ayırıcı tanılı acil. Tek bir standart yaklaşım yoktur; sistematik AEIOU-TIPS yaklaşımı kullanılır. İlk adım ABC + parmak ucu glukoz; tedavi körlemesine değil klinik ipucuna göre hedeflenir.
Hipoglisemi
Uyarıcı: Diyabet/insülin, terleme, ani; her bilinç bozukluğunda bak
İlk adım: Parmak ucu glukoz, IV dekstroz
İnme / intrakranyal kanama
Uyarıcı: Fokal defisit, ani başlangıç, baş ağrısı, antikoagülan
İlk adım: Acil BT, inme protokolü, INR
Menenjit / ensefalit
Uyarıcı: Ateş, ense sertliği, baş ağrısı
İlk adım: Empirik antibiyotik + asiklovir, LP
İntoksikasyon / toksidrom
Uyarıcı: İlaç-madde öyküsü, pupil, toksidrom (opioid/antikolinerjik…)
İlk adım: Antidot (nalokson vb.), destek, toksik tarama
Hiponatremi / metabolik
Uyarıcı: Na↓, üremi, hiperkalsemi; bulantı, nöbet
İlk adım: Elektrolit, kan gazı; semptomatikse hipertonik NaCl
Wernicke ensefalopatisi
Uyarıcı: Alkol/malnütrisyon, oftalmopleji, ataksi, konfüzyon
İlk adım: Tiamin — glukozdan ÖNCE
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.
Son gözden geçirme:
Kırmızı bayraklar
- Hipoglisemi (HER hastada parmak ucu glukoz), hipoksi, hiperkapni
- Fokal defisit / anizokori → inme, SAK, herniasyon, kitle
- Ateş + bilinç değişikliği → menenjit / ensefalit / sepsis (antibiyotiği geciktirme)
- Opioid toksidromu (pinpoint pupil, RR <12) → naloksan
- Toksik vital: hiper/hipotermi, hipertansif acil, bradikardi + ↑KİB (Cushing)
Klinik & öykü
- ABC + parmak ucu glukoz + tam vital
- AEIOU-TIPS: Alkol, Epilepsi/Elektrolit, İnsülin(glukoz), Overdoz/O₂, Üremi/metabolik, Travma/Temp, Enfeksiyon, Psikiyatri, Stroke/SAK/Şok
- Pupil, GKS, fokalite, ense sertliği, toksidrom, ilaç / tanık öyküsü
Tetkik
- Glukoz, elektrolit, Ca, BUN/Cr, NH₃, VKG/CO₂, laktat, toksik tarama, TFT; EKG; kontrastsız kraniyal BT; menenjit şüphesinde LP
- Nonkonvülzif status için EEG
Tedavi / yönetim
- Glukoz <70 → Dekstroz (malnütrisyon / alkolde Wernicke önlemi için önce ya da birlikte Tiamin 100 mg IV)
- Opioid toksidromunda Naloksan 0,04–0,4 mg IV titre
Bu yakınmada işine yarayan skorlar
Hesaplayıcılar açık; giriş gerekmez.
Yatış · taburcu · sevk
Yatış / izlem
Bilinç açılmadı, anormal tetkik veya hava yolu riski → yatış.
Taburcu
Neden tam geri-döndü (ör. hipoglisemi düzeldi) + bazale döndü + güvenli → taburcu.
Sevk
Nöroşirürjik lezyon / inme girişimi → kapsamlı merkez.
Tuzaklar & inciler
- Kör ampirik “koma kokteyli” büyük ölçüde terk edildi → glukoz / naloksan / tiamin klinik ipucuyla hedefli.
- Risk grubunda tiamini glukozdan önce ya da birlikte ver (Wernicke önlemi).
- “Psikiyatrik / intoksikasyon”a demir atmadan önce hipoglisemi ve nonkonvülzif statusu dışla.
Dayanak
İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.
Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.
Diğer yakınmalar
Tanı sayfaları
Bu yakınmada düşünülen tanılardan ayrıntılı sayfası olanlar.
Nöbette bu liste hastanın kartında
Hastayı panoya ekleyince yakınmasına göre bu sorular kartta açılır. Verdiğin yanıtlar kartta kalır ve nöbet sonunda devir notuna girer.