Akut iskemik inme
tPA / trombektomi penceresi · “zaman = beyin”
Tanım & arka plan
Ani fokal nörolojik defisit. Öncelik kanamayı dışlamak (kontrastsız BT), büyük damar oklüzyonunu (LVO) tanımak ve reperfüzyon penceresini kaçırmamaktır. Geç pencere ve uyanma inmesinde görüntüleme-seçimli tedavi uygulanabilir.
Kırmızı bayraklar
- İntrakraniyal kanama / SAK → tromboliz mutlak kontrendikasyon (önce BT şart)
- Büyük damar oklüzyonu (LVO) → trombektomi penceresi kaçırılmamalı
- Bazilar arter oklüzyonu (posterior dolaşım, yüksek mortalite, genişletilmiş pencere)
- Hipoglisemi inme taklitçisidir → glukoz ölçmeden tromboliz verme
- Malign MCA ödemi / hızlı kötüleşme
Klinik & öykü
- Son normal görülme zamanı (pencere kararının temeli); semptom başlangıcı vs uyanma inmesi
- NIHSS ile şiddet; prestroke mRS (bağımsızlık)
- AF/kapak/karotis/önceki inme öyküsü; antikoagülan kullanımı
- Taklitçiler: hipoglisemi, nöbet/Todd parezisi, migren
Tetkik
- Acil kontrastsız beyin BT (kanamayı dışla) + parmak ucu glukoz
- LVO şüphesi → BT anjiyo (± BT perfüzyon; geç pencere/uyanma seçiminde)
Tedavi / yönetim
- Tromboliz: alteplaz 0.9 mg/kg veya tenekteplaz 0.25 mg/kg — ≤4.5 saat (Class 1); 4.5–9 saat / uyanma inmesi görüntüleme uyumsuzluğu ile makul; 4.5–24 saat seçilmiş LVO
- Trombektomi: proksimal LVO ≤6 saat (NIHSS ≥6, mRS 0–1, ASPECTS 3–10); 6–24 saat seçilmiş, bazilar dahil
İlgili skorlar
Yatış · taburcu · sevk
Yatış / izlem
Tüm akut inmeler → inme ünitesi / yoğun bakım; tromboliz-trombektomi sonrası yakın izlem.
Taburcu
Akut fazda taburcu yok. TIA + düşük risk ayrı yönetilir (hızlı sekonder koruma + poliklinik).
Sevk
Trombektomi kapasitesi yoksa LVO hastası kapsamlı inme merkezine acil transfer (trombolizden sonra “drip-and-ship”).
Tuzaklar & inciler
- Her bilinç değişikliğinde glukoz ölç — hipoglisemi inmeyi taklit eder.
- Geç pencere/uyanma inmesi görüntüleme ile tedavi edilebilir → otomatik dışlama yapma.
- Non-disabling minör inmede tromboliz fayda göstermedi → ikili antiplatelet (DAPT). NIHSS/ASPECTS klinik kullanılır.
Dayanak
İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.
Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.