Anafilaksi
Kapıdan bu yakınmayla giren hastada, tanıyı koymadan önce dışlaman gerekenler. Her satırda seni o tanıya götüren bulgu ve atacağın ilk adım var.
Hekim için yazıldı; hasta yönlendirmesi değildir.
Hızlı ilerleyebilen hayatı tehdit eden sistemik reaksiyon. Birinci ve tek hayat kurtaran basamak IM adrenalindir; antihistaminik/steroid yalnız adjuvandır. Adrenalini hiçbir şey için geciktirme.
Üst hava yolu ödemi
Uyarıcı: Stridor, dil/dudak/boğaz şişmesi, ses kısıklığı
İlk adım: Erken hava yolu; IM adrenalini geciktirme
Bronkospazm / solunum yetmezliği
Uyarıcı: Hışıltı, hipoksi, dispne
İlk adım: IM adrenalin, O₂, inhale β-agonist
Anafilaktik şok
Uyarıcı: Hipotansiyon, taşikardi, kollaps
İlk adım: IM adrenalin, sırtüstü + bacak eleve, IV bolus
Bifazik reaksiyon
Uyarıcı: İlk yanıttan sonra saatler içinde nüks
İlk adım: Yeterli gözlem (ağır olguda uzatılmış)
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.
Son gözden geçirme:
Kırmızı bayraklar
- Hava yolu: stridor, dil / boğaz şişmesi
- Solunum: hışıltı, hipoksi
- Dolaşım: hipotansiyon, kollaps
- Hızlı ilerleme; bilinen ağır-alerjen maruziyeti
Klinik & öykü
- Akut başlangıç (dk–2 saat) + deri / mukoza tutulumu + solunum veya KV bozukluk
- GİS: kusma, kramp
- Yakın gıda / ilaç / arı sokması / kontrast maruziyeti
Tedavi / yönetim
- Birinci basamak: IM ADRENALİN 1:1000 (1 mg/mL) anterolateral uyluğa (vastus lateralis) — erişkin 0,5 mg (0,5 mL), çocuk 0,01 mg/kg (max 0,3 mg)
- Yanıt yoksa her 5 dk tekrarla
- Sırtüstü + bacak eleve; yüksek-akım O₂; hipotansiyonda IV sıvı 20 mL/kg bolus
- Antihistaminik / steroid yalnız adjuvan — birinci basamak DEĞİL, adrenalini geciktirmez; seri triptaz opsiyonel
Yatış · taburcu · sevk
Yatış / izlem
Ağır reaksiyon, hipotansiyon veya ≥2 adrenalin dozu gerektiyse → yatış / izlem.
Taburcu
İzlem sonrası hafif-orta + adrenalin oto-enjektör + acil eylem planı + alerji uzmanı sevki → taburcu.
Sevk
Dirençli şok / hava yolu → YBÜ.
Tuzaklar & inciler
- IM uyluk — subkutan DEĞİL, deltoid DEĞİL.
- Bifazik reaksiyon ~yarısı 6–12 saatte → ağır / çok-doz olgularda daha uzun izlem (≥6–12 saat).
- Gerçek anafilakside adrenalinin mutlak kontrendikasyonu yoktur.
Dayanak
İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.
Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.
Diğer yakınmalar
Nöbette bu liste hastanın kartında
Hastayı panoya ekleyince yakınmasına göre bu sorular kartta açılır. Verdiğin yanıtlar kartta kalır ve nöbet sonunda devir notuna girer.