Astım & KOAH alevlenmesi

Tanım & arka plan

Akut alevlenmede öncelik şiddeti tanımak, oksijenasyon ve erken bronkodilatör + sistemik steroiddir. Astım ve KOAH’ta oksijen hedefi farklıdır; KOAH’ta aşırı oksijen hiperkapnik yetmezlik tetikler.

Kırmızı bayraklar

• Hayatı tehdit eden astım: sessiz göğüs, siyanoz, tükenme, bradikardi, ↓GKS, SpO₂ <92
• Yorulan astımlıda normal / yükselen PaCO₂ = yaklaşan solunum yetmezliği
• Cümle kuramama, RR >30, HR >120, yardımcı solunum kası kullanımı
• KOAH: bilinç değişikliği, instabilite, ağır asidoz (pH <7,35) → NIV / YBÜ

Klinik & öykü

• Astım: tedavi ederken şiddet; tetik, önceki entübasyon / YBÜ (yüksek-risk işareti)
• KOAH: balgam pürülans / hacim + artan dispne (Anthonisen → antibiyotik)
• Pnömotoraks, PE, pnömoni, KY taklit / komplikasyon ara

Tetkik & order

• Astım: O₂ SpO₂ %93–95’e titre; SABA (salbutamol) ± ipratropium (ağır); erken sistemik steroid (prednizolon 40–50 mg PO veya hidrokortizon IV)
• Ağır / hayatı tehdit eden, başlangıç tedavisine yanıtsız astımda IV magnezyum sülfat 1,2–2 g 15–30 dk
• KOAH: kontrollü O₂ SpO₂ %88–92 (aşırı oksijenden kaçın → CO₂ retansiyonu); SABA/SAMA nebül; sistemik steroid (prednizon 40 mg ×5 gün); pürülan balgamda antibiyotik
• Solunumsal asidozda (pH <7,35) NIV (güçlü GOLD önerisi); AKG, akciğer grafisi

Disposition

Tuzaklar & inciler

• GINA 2025: yalnız-SABA reliever güvensiz; tercih gerektiğinde ICS-formoterol (ağır alevlenmeyi ~%60–65 azaltır) — taburcuda asla yalnız SABA, ICS içeren tedavi ver.
• KOAH O₂ hedefi %88–92; yüksek-akım O₂ hiperkapnik solunum yetmezliği tetikleyebilir.
• GOLD 2025: ICS endike ise üçlü tedavi (LABA/LAMA/ICS) ICS-LABA’ya tercih edilir.

Kılavuz kaynağı

• GINA (Astım) (2025)
• GOLD (KOAH) (2025)
• Ağır astımda IV magnezyum (Cochrane)