Hipoglisemi & hiperglisemik kriz
DKA / HHS / hipoglisemi · her bilinç değişikliğinde glukoz
Tanım & arka plan
Diyabetin akut metabolik acilleri. Hipoglisemi her bilinç değişikliğinde dışlanmalıdır. DKA/HHS yönetiminde sıvı, insülin ve potasyum dengesi kritiktir. ADA 2024/2026 ile tanıda anyon açığı kaldırıldı; β-hidroksibütirat (BHB) primer keton ölçümüdür.
Kırmızı bayraklar
- Bilinç değişikliği / fokal defisit / nöbet / koma → ÖNCE glukoz ölç (inme taklitçisi)
- Kussmaul solunumu + aseton kokusu + dehidratasyon + karın ağrısı → DKA
- Derin dehidratasyon + belirgin hiperglisemi + ağır bilinç bozukluğu → HHS (mortalite yüksek)
- SGLT2-inhibitörü → öglisemik DKA (glukoz normale yakın olabilir)
- Çocukta DKA + hızlı düzeltme → serebral ödem riski
Klinik & öykü
- Tetikleyen: enfeksiyon, MI, atlanmış insülin, yeni Tip 1 DM, ilaç (SGLT2i)
- Poliüri/polidipsi, kusma, halsizlik; hipoglisemide adrenerjik (terleme, çarpıntı) ve nöroglikopenik bulgular
- İlaç öyküsü: sülfonilüre / uzun etkili insülin (uzamış hipoglisemi)
- Volüm durumu ve mental durum değerlendirmesi
Tetkik & order
- β-hidroksibütirat (primer keton); DKA: BHB ≥3.0 mmol/L + hiperglisemi/bilinen DM + asidoz (pH ve/veya HCO₃; anyon açığı artık tanıda değil)
- HHS: glukoz ≥600 mg/dL, efektif osmolalite >300, keton düşük, pH ≥7.3, HCO₃ ≥15
- Potasyum: insülin öncesi/eşzamanlı; K <3.3 ise insülini beklet, önce K replasmanı
- IV izotonik sıvı (önce volüm), sürekli insülin infüzyonu, saatlik glukoz/elektrolit/VKG; hipoglisemi <70 (Düzey 1)/<54 (Düzey 2) → oral karbonhidrat / IV dekstroz / IM glukagon
İlgili skorlar
Disposition
Yatış / izlem
Orta-ağır DKA, HHS, instabilite, ağır asidoz, dirençli elektrolit bozukluğu → yoğun bakım/ara bakım; hafif DKA protokolle serviste.
Taburcu
Düzeltilmiş hipoglisemi + beslenme + iyi huylu/tanımlı neden + güvenilir → taburcu. Sülfonilüre/uzun etkili insülin → uzamış izlem için yatış (sülfonilürede oktreotid).
Sevk
Yoğun bakım kapasitesi yoksa stabilize edip sevk.
Tuzaklar & inciler
- DKA çözümü: keton <0.6 mmol/L VE venöz pH ≥7.3 (veya HCO₃ ≥18) — sadece glukoz normalleşmesi DEĞİL (glukoz ~200–250’ye inince sıvıya dekstroz ekle).
- SGLT2i’de öglisemik DKA: tanı asidoz + keton ile, glukoz düzeyiyle değil.
- Potasyumu erken replase et; insülin K’yı hücre içine sokar → hayatı tehdit eden hipokalemi.
Kılavuz kaynağı
- ADA Standards of Care — Hiperglisemik Krizler (2026)
- Erişkinde Hiperglisemik Krizler Konsensüs Raporu (ADA/EASD) (2024)
- LITFL ECG Library — Hiperkalemi (DKA ilişkili)
Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.