Hipoglisemi & hiperglisemik kriz

Tanım & arka plan

Diyabetin akut metabolik acilleri. Hipoglisemi her bilinç değişikliğinde dışlanmalıdır. DKA/HHS yönetiminde sıvı, insülin ve potasyum dengesi kritiktir. Güncel yaklaşımda tanıda anyon açığı kaldırıldı; β-hidroksibütirat (BHB) primer keton ölçümüdür.

Kırmızı bayraklar

• Bilinç değişikliği / fokal defisit / nöbet / koma → ÖNCE glukoz ölç (inme taklitçisi)
• Kussmaul solunumu + aseton kokusu + dehidratasyon + karın ağrısı → DKA
• Derin dehidratasyon + belirgin hiperglisemi + ağır bilinç bozukluğu → HHS (mortalite yüksek)
• SGLT2-inhibitörü → öglisemik DKA (glukoz normale yakın olabilir)
• Çocukta DKA + hızlı düzeltme → serebral ödem riski

Klinik & öykü

• Tetikleyen: enfeksiyon, MI, atlanmış insülin, yeni Tip 1 DM, ilaç (SGLT2i)
• Poliüri/polidipsi, kusma, halsizlik; hipoglisemide adrenerjik (terleme, çarpıntı) ve nöroglikopenik bulgular
• İlaç öyküsü: sülfonilüre / uzun etkili insülin (uzamış hipoglisemi)
• Volüm durumu ve mental durum değerlendirmesi

Tetkik

• β-hidroksibütirat (primer keton); DKA: BHB ≥3.0 mmol/L + hiperglisemi/bilinen DM + asidoz (pH ve/veya HCO₃; anyon açığı artık tanıda değil)
• HHS: glukoz ≥600 mg/dL, efektif osmolalite >300, keton düşük, pH ≥7.3, HCO₃ ≥15

Tedavi / yönetim

• Potasyum: K <3,5 mEq/L ise insülini beklet, önce K replasmanı; K 3,5–5,0 ise insülin başlanır, her litre sıvıya 10–20 mEq K; K >5,0 ise K verilmez; K sonucu yoksa insülin başlatılmaz, önce K ölçülür
• IV izotonik sıvı (önce volüm), sürekli insülin infüzyonu, saatlik glukoz/elektrolit/VKG; hipoglisemi <70 (Düzey 1)/<54 (Düzey 2) → oral karbonhidrat / IV dekstroz / IM glukagon

İlgili skorlar

Yatış · taburcu · sevk

Tuzaklar & inciler

• DKA çözümü: keton <0.6 mmol/L VE venöz pH ≥7.3 (veya HCO₃ ≥18) — sadece glukoz normalleşmesi DEĞİL (glukoz 250 mg/dL altına inince sıvıya dekstroz ekle).
• SGLT2i’de öglisemik DKA: tanı asidoz + keton ile, glukoz düzeyiyle değil.
• Potasyumu erken replase et; insülin K’yı hücre içine sokar → hayatı tehdit eden hipokalemi.

Dayanak

İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.

Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.