Üst GİS kanama
Risk sınıfla · kısıtlayıcı transfüzyon · 24 saatte endoskopi
Tanım & arka plan
Treitz ligamenti proksimalinden kaynaklı kanama (hematemez, kahve telvesi, melena). Öncelik hemodinamik stabilizasyon, varis vs non-varis ayrımı ve risk sınıflamasıyla doğru disposition. Glasgow-Blatchford skoru 0–1 olan hasta güvenle ayaktan yönetilebilir.
Kırmızı bayraklar
- Hematemez / melena + taşikardi / hipotansiyon / ortostatik → aktif/masif kanama
- Siroz stigmatları → varis kanaması (oktreotid + antibiyotik + acil endoskopi)
- Antikoagülan/antiplatelet kullanımı; ciddi komorbidite (KAH)
- İlk stabilizasyon sonrası yeniden kanama bulgusu
- Hematokezi + instabilite → hızlı üst kaynaklı kanama olabilir
Klinik & öykü
- Kanama tipi (hematemez/melena/hematokezi), miktar, süre
- NSAİİ/antikoagülan/alkol; bilinen ülser/varis/malignite
- BUN/kreatinin oranı yüksekliği üst kaynağı düşündürür
- Senkop/halsizlik (gizli volüm kaybı)
Tetkik
- Glasgow-Blatchford skoru ile endoskopi-öncesi risk (0–1 = çok düşük → ayaktan)
- Hemogram, grup + cross, koagülasyon/INR, BUN/kreatinin, KCFT
Tedavi / yönetim
- Kısıtlayıcı transfüzyon: Hb eşiği 7 g/dL (hedef 7–9; kardiyovasküler komorbiditede daha yüksek)
- IV PPI + endoskopi öncesi eritromisin infüzyonu; endoskopi 24 saat içinde
İlgili skorlar
Yatış · taburcu · sevk
Yatış / izlem
GBS >1, hemodinamik instabilite, aktif kanama, yüksek-risk komorbidite, antikoagülasyon, varis şüphesi → yatış + acil endoskopi.
Taburcu
Glasgow-Blatchford 0–1 + stabil + güvenilir + ayaktan endoskopi takibi → taburcu.
Sevk
Endoskopi/girişim kapasitesi yoksa; endoskopi başarısız/masif → IR veya cerrahi.
Tuzaklar & inciler
- Kısıtlayıcı transfüzyon (Hb 7) sağkalımı artırır; aşırı transfüzyon (özellikle variste portal basıncı) kötüleştirir.
- Hematokeziyi otomatik “alt GİS” sayma — hızlı üst kanama instabiliteyle hematokezi yapar.
- İnstabil hastada INR normalizasyonu için endoskopiyi geciktirme. (Glasgow-Blatchford ve Rockall skorları İlgili skorlar bölümünde.)
Dayanak
İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.
Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.