GİS
Akut pankreatit
Tanı 2/3 · ILIMLI sıvı · profilaktik antibiyotik YOK
Tanım & arka plan
Tanı üç ölçütten ikisiyle konur. En önemli değişiklik sıvı resüsitasyonundadır: agresif değil ILIMLI sıvı standarttır. Şiddet Revize Atlanta ile sınıflanır.
Kırmızı bayraklar
- >48 saat süren organ yetmezliği (ağır AP)
- Hipotansiyon / SIRS, hipoksi
- Yükselen kreatinin / oligüri
- Hematokrit yükselişi (hemokonsantrasyon) veya sıvı yükü bulgusu
Klinik & öykü
- Sırta vuran epigastrik ağrı, bulantı / kusma
- Safra taşı veya alkol öyküsü; hipertrigliseridemi
- Tanı = 3’ten 2’si: tipik ağrı + lipaz/amilaz >3× ÜSN + görüntüleme bulgusu
Tetkik
- Lipaz >3× ÜSN; başvuruda RUTİN BT YOK (tanı belirsizliği veya nekroz için ≥72 saatte)
- Safra taşı için RUQ USG; trigliserid, kalsiyum
Tedavi / yönetim
- Sıvı (ILIMLI): övolemik → Laktatlı Ringer 1,5 mL/kg/saat; hipovolemik → önce 10 mL/kg bolus, sonra 1,5 mL/kg/saat
- Laktatlı Ringer, %0,9 NaCl’a tercih edilir
Yatış · taburcu · sevk
Yatış / izlem
Tüm akut pankreatit yatış; organ yetmezliği / SIRS / öngörülen ağır → YBÜ.
Taburcu
Akut fazda taburcu uygun değil; hafif AP + oral tolere + ağrı kontrollü olunca ayrı değerlendirilir.
Sevk
Nekrotizan / enfekte pankreatit girişimi için sevk.
Tuzaklar & inciler
- Agresif resüsitasyon (20 mL/kg bolus + 3 mL/kg/saat) sıvı yükünü artırdı (%20,5 vs %6,3), fayda sağlamadı → ILIMLI sıvı standart (“agresif erken hidrasyon” GEÇERSİZ).
- Tolere edildikçe erken enteral / oral beslenme.
- Antibiyotik profilaksi amacıyla VERİLMEZ (yalnız kanıtlı enfeksiyonda).
Dayanak
İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.
Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.