GİS
Akut mezenter iskemi
Muayeneyle orantısız ağrı · BT anjiyo geciktirme · normal laktat dışlamaz
Tanım & arka plan
Mezenter dolaşımının akut bozulmasıyla bağırsak iskemisi/nekrozu; mortalite ~%50. Erken tanı kritik. Gecikmeden BT anjiyo önerilir. Tipler: SMA embolisi, arteriyel tromboz, NOMİ, venöz tromboz.
Kırmızı bayraklar
- Fizik muayeneyle orantısız şiddetli karın ağrısı (klasik bulgu)
- Peritonit bulguları (defans/rebound) → geç/nekroz, acil laparotomi
- Yükselen laktat + metabolik asidoz
- AF / yapısal kalp hastalığı (emboli kaynağı), GİS kanama
Klinik & öykü
- Erken evrede karın yumuşak ama ağrı şiddetli (muayene-ağrı uyumsuzluğu)
- AF/yakın Mİ/kapak hastalığı → emboli; PAH → tromboz
- “Bağırsak anjinası” (postprandiyal ağrı, kilo kaybı) → kronik üzeri tromboz
Tetkik
- BT anjiyo (arteriyel + venöz faz) = birinci basamak, GECİKTİRME (güçlü öneri)
- Laktat geç/non-spesifik — NORMAL laktat AMİ’yi DIŞLAMAZ
- D-dimer (dışlamada yardımcı), tam kan, BUN/kreatinin, kan gazı
Tedavi / yönetim
- Erken: agresif sıvı + elektrolit + NG dekompresyon + geniş spektrumlu antibiyotik
- Kontrendikasyon yoksa erken heparinizasyon
Yatış · taburcu · sevk
Yatış / izlem
Venöz tromboz, peritonit yok → antikoagülasyon + yakın izlem.
Taburcu
Taburculuk uygun değildir; acil cerrahi/girişimsel değerlendirme.
Sevk
Peritonit → acil laparotomi; arteriyel oklüzyon → endovasküler revaskülarizasyon.
Tuzaklar & inciler
- Yaşlı + AF + orantısız karın ağrısı = aksi ispatlanana dek mezenter iskemi.
- Normal laktat/D-dimer yanlış güven verir; BT anjiyo eşiğini DÜŞÜK tut.
Dayanak
İçerik kaynakları “İçerik ve kaynaklar” bölümünde listelenir.
Bu sayfanın klinik gözden geçirmesi sürüyor.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.