DHY Hakkında
DHY tamamlanmadan özel sektörde çalışılır mı?
Bu soru, yükümlülüğe girmeden önce en çok sorulan sorulardan biridir. Cevabın dayanağı tek bir cümledir ve o cümle geniş yorumlanacak biçimde yazılmıştır. Aşağıda kuralın metnini ve pratikteki karşılığını açıklıyoruz.
Kuralın metni
3359 sayılı Kanun Ek Madde 4'ün son fıkrası şöyledir: "Devlet hizmeti yükümlülüğü kapsamındaki personel, bu görevlerini tamamlamadan mesleklerini icra edemezler."
Maddede istisna sayılmamıştır. Yasak, yükümlülük kapsamındaki personelin tamamına ve yükümlülük tamamlanana kadar geçen sürenin tamamına uygulanır.
Yasağın kapsadığı tipik durumlar
Aşağıdaki başlıklar, mesleğin icrası sayılan ve bu nedenle yükümlülük tamamlanmadan yapılamayacak işlerdir.
- Özel hastane, tıp merkezi ya da poliklinikte hekim olarak çalışmak.
- Muayenehane açmak ve kendi adına hasta kabul etmek.
- Uzmanlığını tamamlamış olup yükümlülüğü doğan hekim için uzman hekim sıfatıyla özel sektörde çalışmak.
- Yan dal uzmanlığını tamamlayanlar için yan dal uzmanı sıfatıyla çalışmak.
Kuralın sınırı nerede?
Madde, hekimlik mesleğinin icrasını yasaklar. Hekimlik dışında kalan ve tabip unvanını gerektirmeyen işler bu cümlenin konusu değildir. Ancak sınır her zaman net olmayabilir; sağlık sektörüne yakın bir görevde çalışacaksanız kararınızı vermeden önce yazılı bir kurum görüşü almanız yerinde olur.
Yükümlülüğünü tamamlamadan görevinden ayrılan hekim iki sonuçla birden karşılaşır. Bir yandan memuriyetten ayrılmanın 657 sayılı Kanun'daki sonuçları doğar, diğer yandan yükümlülük ortadan kalkmadığı için mesleği icra yasağı sürer.
Yükümlülük bitince ne değişir?
Ek Madde 6, yükümlülüğünü tamamlayanların talepleri hâlinde sürelerle ilgili sınırlamalara tâbi olmaksızın kurum içi veya kurumlar arası naklen ya da açıktan atamaya hak kazanacağını düzenler. Yükümlülüğün bitmesi, hem mesleği icra yasağını hem de yer değiştirmedeki süre engelini kaldırır.
Kural yalnız kanunda değil, dönem ilanında da yazar
Yasağın dayanağı tek bir metinle sınırlı kalmaz. Her dönem yayımlanan kura ilanının genel esaslar bölümü aynı kuralı kendi cümlesiyle tekrarlar ve yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılanların mesleklerini icra edemeyeceğini yazar.
Bu tekrar önemlidir, çünkü hekim kuraya girerken bu şartı okumuş sayılır. İlan metni aynı bölümde yükümlülerin mazeret ve zorunlu hâller dışında yükümlülükleri bitmeden başka yerlere atanamayacağını da belirtir.
Hangi durum yasağın içinde, hangisi dışında?
Aşağıdaki ayrım kanun metninden ve yükümlülüğün kapsamından çıkar. Sınırda kalan bir durumla karşılaşırsanız karar vermeden önce kurumunuzdan yazılı görüş isteyin.
| Durum | Yükümlülük sürerken |
|---|---|
| Özel hastanede hekim olarak çalışmak | Yapılamaz |
| Muayenehane açmak | Yapılamaz |
| Görevden ayrılıp özel sektöre geçmek | Yapılamaz, yasak ayrılmakla kalkmaz |
| Bulunduğunuz ilde sözleşmeli statüde çalışmak | Yapılabilir, yükümlülük bu statüde sürer |
| Bulunduğunuz ilde sözleşmeli aile hekimi olmak | Yapılabilir, bu sürelerin yükümlülükten sayıldığı düzenlenmiştir |
| Uzmanlık eğitimine başlamak | Başlanabilir, ancak bu süreler yükümlülükten sayılmaz |
Kaynaklar: 3359 sayılı Kanun Ek Madde 3, 4 ve 5. Sözleşmeli çalışma imkânı bulunduğunuz il ile sınırlıdır.
Ayrılan hekimin yükümlülüğü nereye gider?
Yükümlülük, ayrılışla birlikte silinen bir borç değildir. Tamamlanmayan kısım kayıtta kalır ve hekim yeniden atandığında kaldığı yerden işlemeye devam eder.
Kanun sürenin nasıl sayılacağını da yazar. Yükümlülük süresinin hesabında fiilen çalışma esastır; hafta sonu ve resmî tatil günleri fiilî çalışmadan sayılır, yıllık, mazeret ve hastalık izinli geçirilen günler ise yükümlülük süresine ilave edilir.
Görev yeri değişen hekim için ayrı bir kural işler. Mazeret ve zorunluluk hâlleri gibi nedenlerle başka yere atanan personelin kalan yükümlülük süreleri, eski ve yeni görev yeri hizmet sürelerinin oranına göre belirlenir. Süre gün olarak taşınmaz, oranlanarak taşınır.
Statü değişikliği de yükümlülüğü bitirmez. Sözleşmesi feshedilen sözleşmeli yükümlü personel, kalan yükümlülüğünü devlet memuru olarak tamamlar.
Sık sorulanlar
- DHY sırasında nöbet dışı özel iş yapabilir miyim?
- Hekimlik mesleğinin icrası sayılan hiçbir işi yükümlülük tamamlanmadan yapamazsınız. Ayrıca devlet memuru olarak 657 sayılı Kanun'un ikinci görev ve ticaret yasaklarına da tabisiniz.
- Görevden ayrılırsam yasak kalkar mı?
- Kalkmaz. Yasak, yükümlülüğün tamamlanmasına bağlıdır. Görevden ayrılmak yükümlülüğü sona erdirmez.
- Yükümlülüğü tamamlayınca hemen istifa edebilir miyim?
- Ek Madde 6, yükümlülüğü tamamlayanların süre sınırlamasına tabi olmaksızın naklen veya açıktan atamaya hak kazandığını söyler. İstifa işlemi ise 657 sayılı Kanun'un çekilme hükümlerine göre yürür.
- Sözleşmeli çalışmak yasağın istisnası mı?
- İstisna değil, yükümlülüğün sürdürülme biçimlerinden biridir. Kanun, yükümlülüğünü yapmakta olan personelin bulunduğu ilde 4924 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli olarak çalışabileceğini düzenler; bu, özel sektörde çalışma izni anlamına gelmez.
- Uzmanlık eğitimine başlarsam yükümlülüğüm işler mi?
- İşlemez. Kanun, asistanlık, uzmanlık ve yan dal uzmanlık eğitimi ile askerlikte geçen sürelerin devlet hizmeti yükümlülüğünden sayılmayacağını açıkça yazar.
- Yükümlülüğümün bir kısmını yaptım, kalanı ne olur?
- Kalan kısım kaydınızda durur ve yeniden atandığınızda işlemeye devam eder. Başka bir yere atanmanız hâlinde kalan süre, eski ve yeni görev yeri hizmet sürelerinin oranına göre yeniden belirlenir.
İlgili rehberler
Kaynaklar
Sırada ne var?
Yükümlülüğü anladıysan sıra sahada: göreve başladığın gün ne lazım olacak?
Araçlar ve rehber yazıları üyelik istemeden açılır.
Son gözden geçirme: 2026-08-30. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık ya da bağlayıcı resmî görüş yerine geçmez. Kişisel durum için İl Sağlık Müdürlüğü, kurumunuzun özlük kaydı ve dönemin güncel ilanı esastır.