Nöbetçi
Kütüphane
Kardiyak

Akut aort diseksiyonu

Yırtıcı ağrı + nabız asimetrisi · önce nabız sonra TA · BT anjiyo

Tanım & arka plan

Aort intima yırtığıyla kanın mediaya dolduğu cerrahi acil. Stanford Tip A (asendan) = cerrahi acil; Tip B komplike değilse medikal. ESC 2024 çok-parametreli tanı (ADD-RS + D-dimer) ve hızlı görüntüleme vurgular.

Kırmızı bayraklar

  • Ani, maksimal şiddette yırtıcı göğüs–sırt (interskapular) ağrısı
  • İki kol arası SKB farkı >20 mmHg / nabız asimetrisi
  • Yeni aort yetmezliği üfürümü, tamponad (hipotansiyon + JVD)
  • Fokal nörolojik defisit / malperfüzyon (oligüri, bacak iskemisi)
  • Senkop + göğüs ağrısı

Klinik & öykü

  • Ağrı başta maksimal (Mİ’de kreşendo); göğüsten karna göç edebilir
  • HT, Marfan/bağ dokusu, biküspit aort, kokain, gebelik 3. trimester
  • Normal EKG/troponin/D-dimer diseksiyonu DIŞLAMAZ

Tetkik & order

  • EKG-tetiklemeli kontrastlı BT anjiyo (boyun–pelvis) = birinci basamak
  • Önce nabız ≤60/dk: esmolol (500 µg/kg yükleme, 50–200 µg/kg/dk) veya labetalol 20 mg IV bolus
  • Nabız kontrolünden SONRA SKB 100–120 mmHg (gerekirse nikardipin/nitroprussid ekle)
  • Beta-bloker kontrendike (astım, dekompanse KY, ileri blok) → diltiazem/verapamil
  • Tip + çapraz, geniş damar yolu, ağrı kontrolü (morfin)

Disposition

Yatış / izlem

Komplike olmayan Tip B → yoğun bakımda sıkı medikal tedavi + görüntüleme takibi.

Taburcu

Taburculuk uygun değildir; acil tanı–tedavi süreci.

Sevk

Tip A → acil kardiyovasküler cerrahi; komplike Tip B → TEVAR için endovasküler merkez.

Tuzaklar & inciler

  • Vazodilatörü beta-blokerden ÖNCE verme → refleks taşikardi aort duvar stresini artırır.
  • Mortalite Tip A’da saatte ~%1–2 artar; tanıda gecikme ölümcül.

Kılavuz kaynağı

  • ESC Periferik Arter ve Aort Hastalıkları Kılavuzu (2024)
  • AHA/ACC Aort Hastalıkları Kılavuzu (2022)

Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.

Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.