Renal / Üriner
Akut böbrek hasarı (AKI)
KDIGO evreleme · prerenal/renal/postrenal · acil diyaliz AEIOU
Tanım & arka plan
Böbrek fonksiyonunun ani bozulması; KDIGO kreatinin ve idrar çıkışına göre 3 evre. Etiyoloji prerenal (en sık), renal (ATN/AİN/GN), postrenal (obstrüksiyon). Acil diyaliz endikasyonları AEIOU ile hatırlanır.
Kırmızı bayraklar
- Hayatı tehdit eden hiperkalemi (EKG değişikliği), refrakter pulmoner ödem, ciddi asidoz
- Üremik komplikasyon: perikardit, ensefalopati/nöbet, kanama
- Anüri (obstrüksiyon/vasküler katastrof), hızlı kreatinin artışı
- Rabdomiyoliz (CK çok yüksek), toksin/ilaç maruziyeti, sepsis
Klinik & öykü
- Volüm durumu: prerenal hipovolemi vs hipervolemi (KY/ödem)
- İlaç: NSAİİ, ACE-İ/ARB, aminoglikozid, kontrast, diüretik
- Obstrüksiyon: BPH, taş, pelvik malignite, tek böbrek; idrar paterni
Tetkik & order
- KDIGO evre: 1 = kreatinin 1.5–1.9× bazal veya ↑≥0.3 mg/dL/48sa; 3 = ≥3.0× veya ≥4.0 mg/dL veya RRT
- BUN/kreatinin, elektrolit (özellikle K⁺), kan gazı, tam idrar + mikroskopi, FENa, renal USG
- Prerenal → izotonik sıvı yükleme; nefrotoksinleri kes, dozları ayarla
- Hiperkalemi acil: kalsiyum glukonat + insülin-dekstroz + nebülize salbutamol
- Acil diyaliz (AEIOU): Asidoz (pH<7.1), Elektrolit (K>6.5 refrakter), İntoksikasyon, Overload, Üremi
Disposition
Yatış / izlem
Evre 2–3, hiperkalemi, volüm yükü, oligüri/anüri, diyaliz olası.
Taburcu
Hafif prerenal (Evre 1), düzelen, sebep giderilen + yakın poliklinik takibi.
Sevk
Diyaliz endikasyonu (AEIOU) → nefroloji; postrenal obstrüksiyon → üroloji (acil dekompresyon).
Tuzaklar & inciler
- En sık ve geri-dönüşlü neden prerenaldir; erken volüm + nefrotoksin kesilmesi diyalizi önler.
- Hiperkalemi sessizdir; AKI’de EKG + K⁺ erken çek — arrest ilk bulgu olabilir.
Kılavuz kaynağı
- KDIGO Akut Böbrek Hasarı Kılavuzu (2012)
Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.