Psikiyatrik / Davranışsal

Akut ajitasyon / hiperaktif deliryum

Önce de-eskalasyon · medikal nedeni dışla · güvenli sedasyon

Tanım & arka plan

Ciddi ajitasyon = hasta + personel güvenlik acili. Önce sözel/çevresel de-eskalasyon; başarısızsa hızlı sedasyon. Medikal/toksik neden (hipoglisemi, hipoksi, sepsis, intoksikasyon) mutlaka dışlanır.

Kırmızı bayraklar

Hipertermi + aşırı diaforez + olağandışı güç (hiperaktif deliryum — ani ölüm riski)
Taşikardi/hipertansiyon, bilinç dalgalanması
Travma/enfeksiyon/toksik madde işareti
Hipoglisemi/hipoksi

Klinik & öykü

Önce reversibl neden dışla: parmak ucu glukoz, SpO₂, ısı, vitaller
Ajitasyon altında gizli sepsis/SSS/metabolik neden olabilir
De-eskalasyon (sakin ses, alan, ihtiyaç sorma) çoğu vakada yeterli; kısıtlama son çare

Tetkik & order

Önce de-eskalasyon; başarısızsa farmakolojik
Kombinasyon: Droperidol 5 mg + Midazolam (2,5 mg <50 kg / 5 mg >50 kg) IM/IV; veya Olanzapin 5 mg IM + Midazolam
Tek ajan: Droperidol 5–10 mg IM veya Olanzapin 5–10 mg IM
Dirençli/ekstrem: Ketamin 4–5 mg/kg IM (havayolu/laringospazm izle)
Reversibl neden taraması + EKG (QT — antipsikotik); hipertermi → soğutma

Disposition

Yatış / izlem

Eksite deliryum/hipertermi/asidoz → monitörize yoğun gözlem (arrest riski).

Taburcu

Saf psikiyatrik + medikal dışlandı + stabil → psikiyatri değerlendirmesi.

Sevk

Reversibl medikal neden → ona yönelik tedavi + uygun klinik.

Tuzaklar & inciler

Medikal nedeni (hipoglisemi/hipoksi/sepsis) dışlamadan “psikiyatrik” deyip sedatize etme.
Uzamış yüzüstü kısıtlamadan kaçın (pozisyonel asfiksi); sedasyon sonrası SpO₂ izle.

Kılavuz kaynağı

ACEP Ağır Ajitasyon Klinik Politikası (2024)
ACEP Hiperaktif Deliryum Görev Gücü Raporu

Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.

Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.