Soru ve Sorunlar
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması
Atama sürecinde en çok merak edilen konulardan biri bu. İki ayrı işlem var ve ikisi aynı şey değil. Aşağıdaki her cümle 7315 sayılı Kanun'un metnine dayanır. Kendi durumunuz için bağlayıcı bilgi, yerleştiğiniz kurumdan gelir.
Size hangisi uygulanır?
Kanunun 3. maddesi arşiv araştırmasının, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılacağını söyler. Devlet hizmeti yükümlülüğü ataması ilk defa memuriyete atanmadır. Kural olarak sizin için yapılacak işlem arşiv araştırmasıdır.
Aynı maddenin ikinci fıkrası, güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasının birlikte yapılacağı kişileri ayrıca sayar. Bu sayımda Millî Savunma Bakanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel yer alır.
Bu ayrım kadro tercihinizle kesişebilir. Dönem ilanlarında Millî Savunma, İçişleri ve Adalet bakanlıkları için de münhal kadrolar açılır. Böyle bir kadroya yerleşirseniz hakkınızda hangi işlemin yapılacağını yerleştiğiniz kurumdan teyit edin. Kapsamı belirleyen şey kadronun bağlı olduğu teşkilattır.
Arşiv araştırmasında neye bakılır?
Kanunun 4. maddesi kapsamı sayarak belirler. Hepsi mevcut kayıtlardan tespit edilir; yani yeni bir soruşturma açılmaz.
- Adli sicil kaydı.
- Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığı.
- Kişi hakkında herhangi bir tahdit bulunup bulunmadığı.
- Kesinleşmiş mahkeme kararları ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 171. maddesinin beşinci ve 231. maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar, ayrıca devam eden veya sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturmalardaki olgular.
- Kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası bulunup bulunmadığı.
Güvenlik soruşturması bunlara ne ekler?
Kanunun 5. maddesine göre güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak üç başlığı kapsar. Bunlar görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk ve istihbarat ünitelerindeki olgusal veriler, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişik, ve terör örgütleriyle ya da suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği bulunup bulunmadığıdır.
Arşiv araştırmasından farkı yalnız kapsam değil, yöntemdir. Kanun bu hususların mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli yöntemlerle yerinden araştırılması suretiyle tespit edileceğini yazar.
Süreç nasıl işler?
- 1
İşlemi yapan birim
Kanunun 6. maddesine göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır.
- 2
Verilerin komisyona iletilmesi
Elde edilen veriler, kurum bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. Kanun bu verilerin yorum içermeyen olgusal veriler olmasını şart koşar.
- 3
Komisyonun değerlendirmesi
Komisyon başkan dâhil en az beş kişiden ve tek sayıda oluşur. Değerlendirmelerini nesnel ve gerekçeli biçimde, yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar.
- 4
Kararın sonucu
Atama kararını veren makam atamaya yetkili amirdir. Kanun, mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgilerin sunulacağını ayrıca belirtir.
Verileriniz ne kadar saklanır?
Kanunun 10. maddesi net bir süre koyar. Elde edilen kişisel veriler, işlenme amacının ortadan kalkması hâlinde veya her durumda iki yılın sonunda değerlendirme komisyonlarınca silinir ve yok edilir. Soruşturmayı yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan veriler için de aynı iki yıllık süre geçerlidir.
Bunun bir istisnası var. İşleme karşı dava açılmışsa veriler karar kesinleşmeden silinemez ve yok edilemez. Mahkemelerin bu konudaki talepleri, Değerlendirme Komisyonunun bünyesinde bulunduğu kurum tarafından karşılanır.
Kanunun 8. maddesi ayrıca kişinin kendi verileri hakkında bilgilendirilmesi, bunlara erişmesi, düzeltilmesi ve silinmesi taleplerine ilişkin tedbirlerin alınacağını söyler. Aynı maddenin sınırı da açıktır: millî savunma, millî güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni ve ekonomik güvenlikle ilgili istihbarat faaliyetleri kapsamında elde edilen bilgiler kişiye verilemez.
Sık sorulanlar
- DHY atamasında güvenlik soruşturması mı yapılır, arşiv araştırması mı?
- Kanunun 3. maddesine göre ilk defa memuriyete atanacaklar hakkında arşiv araştırması yapılır. Güvenlik soruşturmasının arşiv araştırmasıyla birlikte yapılacağı haller maddede ayrıca sayılmıştır. Kadronuzun bağlı olduğu teşkilat bu kapsama giriyorsa durum değişebilir; yerleştiğiniz kurumdan teyit alın.
- Adli sicilimde kayıt var, atamam iptal olur mu?
- Kanun, kaydın tespit edilmesini düzenler; sonucu doğrudan belirlemez. Veriler Değerlendirme Komisyonuna yorum içermeyen olgusal veri olarak iletilir, komisyon nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini atamaya yetkili amire sunar. Kararı bu amir verir. Kişisel durumunuz için hukuki danışmanlık alın.
- Sonuç ne kadar sürede çıkar?
- Kanun metninde bu süre için bir hüküm yer almaz. Uygulamadaki süreler kuruma ve işlemin kapsamına göre değişir. Bu konuda bilgi, atamanızı yapan kurumdan alınır.
- Verilerim ne kadar saklanır?
- Kanunun 10. maddesi, verilerin işlenme amacının ortadan kalkması hâlinde veya her durumda iki yılın sonunda silineceğini ve yok edileceğini söyler. İşleme karşı dava açılmışsa veriler karar kesinleşmeden silinemez.
- Olumsuz sonuca itiraz edebilir miyim?
- Kanun, komisyonun değerlendirmesinin yazılı ve gerekçeli olmasını, mahkemeler istediğinde bilgilerin sunulmasını öngörür. Bu, işleme karşı yargı yolunun açık olduğunu gösterir. Sürelere ve usule ilişkin bağlayıcı yönlendirme için hukuk danışmanınıza başvurun.
İlgili rehberler
Kaynaklar
Sırada ne var?
Nöbette karşına çıkan soruların çoğunun sitede bir karşılığı var.
Araçlar ve rehber yazıları üyelik istemeden açılır.
Son gözden geçirme: 2026-08-30. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık ya da bağlayıcı resmî görüş yerine geçmez. Kişisel durum için İl Sağlık Müdürlüğü, kurumunuzun özlük kaydı ve dönemin güncel ilanı esastır.