Solunum
Nefes darlığı
Kardiyak / pulmoner / metabolik nedeni hızla ayır
Tanım & arka plan
Geniş ayırıcı tanılı sık başvuru. Öncelik, hayatı tehdit eden nedenleri (PE, akut kalp yetmezliği/pulmoner ödem, tansiyon pnömotoraks, ağır astım/KOAH alevlenmesi, anafilaksi, AKS) hızla tanımak ve oksijenasyonu sağlamaktır.
Kırmızı bayraklar
- Taşikardi + hipoksi + plöritik ağrı + DVT → pulmoner emboli
- Ortopne + raller + S3 + juguler dolgunluk → akut kalp yetmezliği / pulmoner ödem
- Tek taraf ses yok + hipotansiyon + deviye trakea → tansiyon pnömotoraks
- Stridor + anjiyoödem + ürtiker → anafilaksi / üst hava yolu obstrüksiyonu
- Sessiz göğüs + yorgunluk → hayatı tehdit eden astım/KOAH alevlenmesi
Klinik & öykü
- Başlangıç hızı (ani = PE/pnömotoraks; progresif = KY/KOAH); ortopne, paroksismal noktürnal dispne
- Ateş/balgam (pnömoni), hışıltı (astım/KOAH/“kalp astımı”), göğüs ağrısı
- Kardiyak/pulmoner öykü; sıklıkla KY + KOAH birlikte
- İmmobilite/malignite/gebelik (PE); alerjen maruziyeti (anafilaksi)
Tetkik & order
- SpO₂ + EKG + akciğer grafisi + yatak başı akciğer USG (B-çizgileri, efüzyon, pnömotoraks)
- BNP/NT-proBNP (KY ayrımı), troponin; sepsis şüphesinde laktat + kültür
- PE: Wells + PERC → düşük olasılık D-dimer (yaş-ayarlı eşik); yüksek olasılık BT pulmoner anjiyo
- Kan gazı (hiperkapni, asit-baz); yanıtsızda EKO
İlgili skorlar
Disposition
Yatış / izlem
Akut KY, orta-yüksek riskli PE, ağır KOAH/astım alevlenmesi, yüksek CURB-65 pnömoni, hipoksik/hiperkapnik solunum yetmezliği.
Taburcu
Hafif alevlenme + SpO₂ düzeldi + tetik tedavi düzenlendi; seçilmiş düşük-riskli PE (sPESI 0) evde antikoagülan.
Sevk
Yoğun bakım / girişim kapasitesi yoksa uygun merkeze.
Tuzaklar & inciler
- Tek etiyolojiye kilitlenme — KY + KOAH sıklıkla birlikte.
- Normal akciğer grafisi PE’yi dışlamaz.
- “Kalp astımı”: pulmoner ödem hışıltı yapar; bronkodilatöre yanıtsızsa KY düşün.
Kılavuz kaynağı
- ESC Kalp Yetmezliği Kılavuzu (Odaklı Güncelleme) (2023)
- ESC/ERS Pulmoner Emboli Kılavuzu (2019)
- GOLD (KOAH) 2025 · GINA (Astım) 2025
- LITFL ECG Library — Pulmoner emboli / S1Q3T3 (McGinn-White)
Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.