Nöroloji

Baş ağrısı

Birincil baş ağrısından ikincil “tehlikeli” nedenleri ayır

Tanım & arka plan

Baş ağrılarının çoğu birincil (migren, gerilim) olsa da acil yaklaşım hayatı tehdit eden ikincil nedenleri (subaraknoid kanama, bakteriyel menenjit, dev hücreli arterit, serebral venöz tromboz, CO zehirlenmesi) tarayan kırmızı bayrak temellidir.

Kırmızı bayraklar

Ani “hayatımın en kötüsü” / gök gürültüsü baş ağrısı (saniyede zirve) → subaraknoid kanama
Ateş + ense sertliği + bilinç değişikliği (± peteşi) → bakteriyel menenjit
>50 yaş + temporal hassasiyet + çene kladikasyosu + görme kaybı → dev hücreli arterit (GCA)
Gebe/lohusa/OKS + papilödem + nöbet → serebral venöz sinüs trombozu
Aynı ortamda benzer şikâyetli kişiler → karbonmonoksit zehirlenmesi

Klinik & öykü

Başlangıç hızı (ani vs progresif), maksimal şiddete ulaşma süresi
Eşlik eden: ateş, kusma, görme değişikliği, fokal defisit, nöbet
İmmünsupresyon, antikoagülan, gebelik/OKS; önceki benzer ataklar ve analjezik yanıtı
Sabah artan + kusma + papilödem → KİBAS/kitle

Tetkik & order

Detaylı nörolojik muayene + fundoskopi; Ottawa SAH kuralı ile düşük riskliyi tara
Gök gürültüsü → kontrastsız beyin BT (<6 saatte duyarlılık çok yüksek); negatifse LP (ksantokromi) veya BT anjiyo
Menenjit şüphesi → kan kültürü → ampirik antibiyotik + deksametazon GECİKMEDEN; kitle/fokal bulguda LP öncesi BT
GCA şüphesi → acil ESR + CRP; görme tehdidinde tanıyı beklemeden yüksek doz steroid

İlgili skorlar

Glasgow Koma Skalası

Disposition

Yatış / izlem

SAK (nöroşirürji), bakteriyel menenjit, GCA + görme tehdidi, CVST, KİBAS bulgusu → ilgili branş + yatış/izlem.

Taburcu

Kırmızı bayrak yok + nörolojik muayene normal + analjeziye yanıt → birincil baş ağrısı tedavisiyle taburcu, dönüş kriterleri.

Sevk

Nöroşirürji / girişimsel nöroradyoloji kapasitesi yoksa uygun merkeze.

Tuzaklar & inciler

Normal BT, SAK’ı tümüyle dışlamaz; 6 saatten sonra duyarlılık düşer → LP/BT anjiyo.
Menenjitte antibiyotiği LP/BT için ASLA geciktirme.
GCA’da steroid biyopsi sonucunu beklemez — körlük geri dönüşsüz. (Ottawa SAH kuralı klinik kullanılır.)

Kılavuz kaynağı

ACEP Akut Baş Ağrısı Klinik Politikası (2019)
AHA/ASA Subaraknoid Kanama Kılavuzu (2023)
WHO Menenjit Tanı ve Tedavi Kılavuzu (2025)

Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.

Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.