Alerji / İmmünoloji
Anafilaksi
Birinci basamak IM adrenalin (uyluk) · 5 dk tekrar · bifazik izlem
Tanım & arka plan
Hızlı ilerleyebilen hayatı tehdit eden sistemik reaksiyon. Birinci ve tek hayat kurtaran basamak IM adrenalindir; antihistaminik/steroid yalnız adjuvandır. Adrenalini hiçbir şey için geciktirme.
Kırmızı bayraklar
- Hava yolu: stridor, dil / boğaz şişmesi
- Solunum: hışıltı, hipoksi
- Dolaşım: hipotansiyon, kollaps
- Hızlı ilerleme; bilinen ağır-alerjen maruziyeti
Klinik & öykü
- Akut başlangıç (dk–2 saat) + deri / mukoza tutulumu + solunum veya KV bozukluk
- GİS: kusma, kramp
- Yakın gıda / ilaç / arı sokması / kontrast maruziyeti
Tetkik & order
- Birinci basamak: IM ADRENALİN 1:1000 (1 mg/mL) anterolateral uyluğa (vastus lateralis) — erişkin 0,5 mg (0,5 mL), çocuk 0,01 mg/kg (max 0,3 mg)
- Yanıt yoksa her 5 dk tekrarla
- Sırtüstü + bacak eleve; yüksek-akım O₂; hipotansiyonda IV sıvı 20 mL/kg bolus
- Antihistaminik / steroid yalnız adjuvan — birinci basamak DEĞİL, adrenalini geciktirmez; seri triptaz opsiyonel
Disposition
Yatış / izlem
Ağır reaksiyon, hipotansiyon veya ≥2 adrenalin dozu gerektiyse → yatış / izlem.
Taburcu
İzlem sonrası hafif-orta + adrenalin oto-enjektör + acil eylem planı + alerji uzmanı sevki → taburcu.
Sevk
Dirençli şok / hava yolu → YBÜ.
Tuzaklar & inciler
- IM uyluk — subkutan DEĞİL, deltoid DEĞİL.
- Bifazik reaksiyon ~yarısı 6–12 saatte → ağır / çok-doz olgularda daha uzun izlem (≥6–12 saat).
- Gerçek anafilakside adrenalinin mutlak kontrendikasyonu yoktur.
Kılavuz kaynağı
- WAO Anafilaksi Rehberi (2020)
- EAACI Anafilaksi Kılavuzu (2021)
Taslak içerik — bu referans klinik onay sürecindedir.
Kılavuz temelli klinik karar destektir; tanı koymaz, karar hekime aittir.